Loader

Erken Çocuklukta Özel Eğitim

Erken müdahale, yaşamın ilk beş yılı içinde başlatılan, çocukların sağlıklı gelişmelerini sağlamak ve olası problem durumlarını önlemek için sistematik ve planlı bir çabadır. Gelişimsel Tarama Testleri ile tespit edilen problem durumlarında çocuklara yönelik transdisipliner çalışma (çocuk gelişim uzmanları, nöroloji, odyoloji ve dil konuşma bozuklukları, fizik tedavi, çocuk ruh sağlığı uzmanları ile) ile erken müdahale programları hazırlanmalıdır.

Erken müdahale hizmetleri fiziksel, bilişsel, iletişimsel, sosyal, duygusal veya uyumsal gelişim alanlarında gecikmesi olan ya da gelişimsel gecikme olasılığı yüksek olan bir duruma ilişkin tanı almış olan çocukların gelişimsel gereksinimlerinin karşılanması için tasarlanmıştır.

 

Çevresel faktörler dolayısıyla risk altında bulunan veya gelişimsel gecikmesi olan çocukların desteklenmelerini amaçlayan erken müdahale programları, genel olarak iki temel düşünceye dayanmaktadır. Birincisi erken deneyim, sonraki gelişim aşamaları üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Doğumdan 3 yaşa kadar olan dönem, gelişmede kritik dönemdir ve yaygın olarak kabul edildiği üzere, zekâ sabit olmayıp gelişmektedir. Ancak çocuklar için gerekli olan uyaranlar sağlanmadığında, ulaşmaları beklenen potansiyel gelişimlerine ulaşamamaktadırlar. İkincisi ise sosyoekonomik düzeyi düşük anne-babalar, kaynaklara ulaşmadaki yetersizlikten dolayı çocuklarının bilişsel ve dil gelişimi için uyaran sağlamada ve desteklemede yetersiz kalmaktadırlar.

Erken müdahale programları, çocuğu yapılandırılmış deneyimlerle doğrudan, çocuğun çevresini de dolaylı şekilde etkileyerek çocukların gelişimlerini destekler ve fiziksel, bilişsel, duygusal sınırlılıkların etkilerini en aza indirmeyi amaçlar.

Erken çocuklukta özel eğitim; 0-6 yaş arasında gelişim yetersizliği olan ya da gelişimi risk altında bulunan ve okul yaşına geldiğinde özel eğitime ihtiyaç duyacağı muhtemel olan çocuklar ile bu çocukların ailelerine gereksinimleri doğrultusunda verilecek uzman destekli eğitim hizmetleridir.

Erken müdahalenin amacı; gelişimi risk altında olan çocukların bilişsel, sosyal duygusal, psikomotor, özbakım ve dil gelişimi alanlarına en erken dönemde müdahale etmektir. Down Sendromu, Otizm Spektrum Bozukluğu, Dil Konuşma Geriliği, Gelişimsel Gerilik, Görme, İşitme yetersizlikleri sebebi ile gerilik yaşayan çocuklara uygun eğitim programları ve sistemli bir öğretim ile yaşıtlarının öğrendiği birçok beceri öğretilebilir. Uzmanlar tarafından gelişim aşamalarının sistematik olarak takip edildiği erken müdahale programlarında bilimsel dayanaklı davranışçı ve etkileşim temelli programlar uygulanır. Anahtar kişi ‘’aile’’dir. Ailenin eğitime aktif olarak katılması planlanır. Ailenin çocukları ile etkili iletişime girmeyi ve çocuklarının öğrendikleri becerileri günlük rutinlerine nasıl aktaracakları planlanır ve uygulamalı olarak gösterilir.

Erken Çocuklukta Özel Eğitim

Özel gereksinimli çocuklarımızın bağımsız yaşam becerilerini en üst düzeye çıkarmak ve toplumla bütünleşmesini sağlamak için ‘’daha çok hayata erken dokunmak gerekir.’’

Erken müdahale eğitim programları;

  • Küçük Adımlar Erken Müdahale Programı
  • Portage Erken Müdahale Programı
  • Eteçom
  • UDA
  • Oçidep
  • Floortime

 

 

 

Uygulamalı davranış analizi (ABA: Applied BehaviorAnalysis), davranışsal yöntem olarak da bilinmektedir. Bu yöntem, birey davranışlarını ve bu davranışlarla ilişkili çevresel özellikleri objektif olarak analiz etmeye dayalıdır. Pek çok davranışın çevre tarafından bir şekilde ödüllendirildiği ya da cezalandırıldığı düşünülmektedir. Dolayısıyla, çeşitli ödül mekanizmaları ve çok gerektiğinde bazı caydırıcı mekanizmalar kullanılarak (örneğin, çocuk puan kaybeder)  uygun davranışlar artırılmaya, uygun olmayan davranışlar ise azaltılmaya çalışılmaktadır. Otizmli bireylerde artırılması hedeflenen davranışlara örnek olarak taklit becerileri, oyun becerileri, sosyal beceriler, iletişim becerileri ve özbakım becerileri; azaltılması hedeflenen davranışlara örnek olarak ise öfke nöbetleri ve kendini uyarıcı (sterotipik) davranışlar verilebilir.

Uygulamalı davranış analizinde bireye kazandırılmak istenen ya da bireyde azaltılmak istenen davranışlar sistemli bir gözlem ve kayıt tutmayla belirlenir. Daha sonra bu davranışlara müdahalede bulunulur ve aynı gözlem ve kayıt tutma yöntemleriyle müdahalenin etkililiği değerlendirilir. Normal gelişim gösteren çocuklar öğrendikleri bir davranışı birden fazla ortamda uygulayabilirken (genellerken), otizmli çocuklara bu becerileri genelleyebilme; bir başka deyişle, farklı ortamlarda kullanabilme becerileri de öğretilir.

Uygulamalı davranış analizinde, otizmli çocuklarda görülen problem davranışların azaltılması ile ilgili özel programlar hazırlanır. Bu yöntemde, davranışın nedeni kişilerde değil, kişinin çevreyle etkileşiminde görülür. Bu nedenle, problem davranış azaltılmaya çalışılırken öncelikli olarak davranış öncesi, davranış ve davranış sonrası durumların ya da olayların gözlenmesi gerekir. Daha sonra ise davranışa zemin hazırlayan durumlar ortadan kaldırılır, azaltılmak istenen davranış ortaya çıktığında görmezden gelinir ya da caydırılır (örneğin, çocuk puan kaybeder) ve problem davranışa alternatif olarak artırılmak istenen davranışlar etkili şekilde ödüllendirilir

 

EĞİTİM KOORDİNATÖRÜ 

GÜLSEREN ŞİMŞEK 

KURUMSAL EĞİTİMLER

X
WhatsApp destek ekibimiz sorularınızı cevaplıyor.
Merhaba, nasıl yardımcı olabilirim?
WhasApp Destek Hattı